“Ө” ХХК нь 2024 оны аж ахуйн нэгжийн орлогын албан татварын жилийн эцсийн тайлангаар 1,5 тэрбум төгрөг хүртэлх борлуулалтын орлоготой тул Аж ахуйн нэгжийн орлогын албан татварын тухай хуулийн 22 дугаар зүйлийн 22.1 дэх хэсэгт заасны дагуу ногдуулсан албан татвараас 90 хувийн хөнгөлөлт эдлэх тухай хүсэлтийг Баянзүрх дүүргийн Татварын хэлтэст гаргахад “Ө” ХХК болон түүний харилцан хамааралтай “У” ХХК-ийн нийт татварт ногдох орлогын дүн 1,5 тэрбум төгрөгөөс давсан тул хамрагдах боломжгүй” гэх шийдвэр гарган, татгалзсан.

“Ө” ХХК тус шийдвэрийг эс зөвшөөрч “У” ХХК-тай харилцан хамааралтай этгээд гэж дүгнэснийг хүлээн зөвшөөрөх боломжгүй, эдгээр компаниудын хөрөнгө болон удирдлага тусдаа, бие даасан тавхуулийн этгээд, мөн “Ө” ХХК-ийн нэг хувьцаа эзэмшигчийг өөр компанид хувьцаа эзэмшдэг гэх үндэслэлээр харилцан хамааралтай гэж шууд хамаатуулж, татварын хөнгөлөлт үзүүлэхээс татгалзсан нь татвар төлөгчийн эрх, хууль ёсны ашиг сонирхлыг зөрчсөн гэж маргажээ.

Нийслэл дэх Захиргааны хэргийн анхан шатны шүүх 2025 оны 7 дугаар сард хэргийг хэлэлцээд,

• Татварын ерөнхий хуулийн 6 дугаар зүйлийн 6.1 дэх хэсгийн 6.1.7, 27 дугаар зүйлийн 27.1, 27.1.3, 27.3-т зааснаар тус компаниуд нь хоорондоо харилцан хамаарал бүхий этгээд байна. Нэг этгээд тус 2 компанид 50 %-ийг хувьцаа эзэмшиж байгаа нь хамаарал бүхий этгээд гэж үзэх үндэслэлтэй, мөн хоорондоо тухайн татварын жил ажил, гүйлгээ хийж байсан, нийт орлого 1,5 тэрбум төгрөгөөс давсан байна. Аж ахуйн нэгжийн орлогын албан татварын тухай хулийн 22 дугаар зүйлийн 22.1, 22.3 дахь хэсэгт тус тус заасныг баримтлан нэхэмжлэгчийн нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгож шийдвэрлэсэн байна.

Захиргааны хэргийн давж заалдах шатны шүүх 2025 оны 09 дүгээр сард хэргийг хэлэлцээд:

• Шийдвэрийг хэвээр үлдээж, нэхэмжлэгчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгчөөс гаргасан давж заалдах гомдлыг хангахгүй орхиж шийдвэрлэжээ.

Хяналтын шатны шүүх:

• Аж ахуйн нэгжийн орлогын албан татварын тухай хуулийн 22 дугаар зүйлийн 22.3-г хуулийн зорилгоор нь тайлбарлах шаардлагатай, анхан болон давж заалдах шатны шүүх хуулийг буруу тайлбарлан хэрэглэсэн. Хариуцагчаас харилцан хамааралтай хуулийн этгээдүүдийг тогтоохдоо хуулиар тусгайлан заасан нөхцөлийг анхаараагүй. Хэрэгт авагдсан Монгол Улсын их хурлын чуулганы нэгдсэн хуралдааны тэмдэглэлээс үзэхэд 1,5 тэрбум төгрөгөөс ихгүй орлоготой ААН-н орлогын албан татварыг 90%-иар хөнгөлөх зорилгоор хуулийг баталсан. Нэхэмжлэгч хуулийн этгээдийн нийт орлого нь 889 сая төгрөг байна. Маргаан бүхий хуулийн этгээдүүд хоорондоо хийсэн гүйлгээний 34 сая төгрөг нь хуульд заасан 1,5 тэрбум төгрөгөөс доошгүй байх хуулийн босгод нөлөөлөхгүй, 4,6 сая төгрөгийн гүйлгээ нь 2025 онд хийгдсэн нь маргааны үйл баримтад хамаарахгүй гэх дүгнэлтийг хийж шийдвэр, магадлалыг хүчингүй болгож, нэхэмжлэгчийн өмгөөлөгч, итгэмжлэгдсэн төлөөлөгчийн гаргасан гомдлыг хангаж шийдвэрлэлээ.