Мэндэлсний баяр буюу Зул сар нь дэлхийн хамгийн өргөн хүрээнд тэмдэглэдэг баяруудын нэг бөгөөд шашин, түүх, соёлын олон давхар утгыг өөртөө шингээсэн онцгой өдөр юм. Христийн шашинд Есүс Христийн мэндэлсэн өдрийг бэлгэддэг энэхүү баяр өнөөдөр энх тайван, гэр бүл, нигүүлсэл, эв нэгдлийн илэрхийлэл болжээ.

Зул сарын баярыг арванхоёрдугаар сарын 25-нд тэмдэглэх болсон нь анхнаасаа тодорхой тогтсон огноо байгаагүй. Библид Есүс Христ яг хэзээ төрсөн талаар тодорхой тэмдэглээгүй бөгөөд судлаачид түүнийг хавар эсвэл намрын улиралд мэндэлсэн байх магадлалтай гэж үздэг. Харин IV зуунд Ромын эзэнт гүрний үед нарны баяртай давхцуулан энэ өдрийг Христийн мэндэлсэн өдөр хэмээн албан ёсоор тогтоосноор өнөөг хүртэл уламжилж иржээ.

Зул сарын баярын салшгүй бэлгэдэл болсон гацуур мод нь ч мөн шашнаас өмнөх түүхтэй. Европын эртний харь шашны үед өвлийн хүйтэн, харанхуйг даван туулах амьдрал, найдварын бэлгэдэл болгон мөнх ногоон модыг хүндэтгэдэг байв. Харин XVI зууны үеэс Германд гацуур модыг чимэглэх заншил үүсч, улмаар Христийн баярын нэг хэсэг болсон байна.

Санта Клаусын дүр бодит түүхэн хүнээс улбаатай гэдгийг олон нийт төдийлөн мэддэггүй. Тэрээр IV зуунд амьдарч байсан Гэгээн Николас хэмээх лам бөгөөд ядуу, өнчин хүүхдүүдэд нууцаар бэлэг өгдгөөрөө алдартай байжээ. Харин өнөөгийн улаан хувцастай, инээмсэглэсэн Санта Клаусын дүр төрх XX зуунд сурталчилгаа, хэвлэл мэдээллийн нөлөөгөөр дэлхий даяар түгэн дэлгэрсэн байна.

Зул сарын баярын дуу хөгжим ч сонирхолтой түүхтэй. Өнөөдөр Зул сартай салшгүй холбогддог “Jingle Bells” дууг анх Зул сарын бус, Талархлын баярт зориулан зохиосон байдаг. Гэсэн ч өвлийн уур амьсгал, хэмнэл нь нийцэж, хожим Зул сарын баярын бэлгэдэл болжээ.

Дэлхийн улс орнууд Зул сарыг өөр өөрийн өвөрмөц заншлаар тэмдэглэдэг. Японд Христийн шашинтнууд цөөн ч Зул сарын өдөр түргэн хоолны сүлжээ KFC-ээр гэр бүлээрээ хооллох нь түгээмэл уламжлал болсон бол Норвегид хүмүүс муу ёрын сүнснээс сэргийлж шүүрээ нуух заншилтай. Зарим оронд хүүхдүүдэд бэлэг тараадаг гол дүр нь Санта Клаус бус, өөр домгийн баатрууд байдаг нь ч бий.

Орчин цагт Зул сарын баяр нь зөвхөн шашны утга агуулгаас хальж, гэр бүл, хайр энэрэл, бусдыг ойлгож хүндэтгэх үнэт зүйлсийг сануулдаг өдөр болон өргөжжээ. Энэ үеэр дэлхий даяар буяны үйлс, сайн дурын хөдөлгөөн эрс идэвхждэг нь Зул сарын жинхэнэ утга учрыг илэрхийлдэг аж.