Улсын дээд шүүхийн хяналтын шатны захиргааны хэргийн 2025 оны 11 дүгээр сарын 11-ний өдрийн шүүх хуралдаанаар Хот байгуулалт, хөгжлийн газар болон Нийслэлийн иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хуралд холбогдох “Наран трейд” ХХК-ийн нэхэмжлэлтэй хэргийг хэлэлцлээ. “Наран трейд” ХХК нь “Туул” рестораны барилгын өмчлөгч бөгөөд уг барилгын доорх болон орчны 1079 м.кв газрыг эзэмшиж ирсэн. Нийслэлийн Хот байгуулалт, хөгжлийн газраас 2008 оны 04 дүгээр сарын 23-ны өдөр “Туул” рестораны барилгын 0.08 га талбайд “Зочид буудал”-ын барилга барих ЧД/07/08 дугаартай архитектур төлөвлөлтийн даалгаврыг олгосон ч тус газрын даргын 2023 оны 09 дүгээр сарын 22-ны өдрийн тушаалаар “... 2016 оноос өмнө батлан олгосон боловч барилга угсралтын ажил эхлүүлээгүй” гэх үндэслэлээр архитектур төлөвлөлтийн даалгаврыг цуцалсан байна.

Түүнчлэн “Туул” рестораны барилгыг дүүргийн хамгаалалтад байх түүх, соёлын үл хөдлөх дурсгалын жагсаалтад оруулж батлуулах саналыг нийслэлийн Засаг дарга гаргаж, Нийслэлийн иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурлын 2021 оны 12 дугаар сарын 24-ний өдрийн 12/35 дугаар тогтоолоор уг барилгыг дүүргийн хамгаалалтад байх түүх, соёлын үл хөдлөх дурсгалын жагсаалтад бүртгэжээ. “Наран трейд” ХХК-аас дээрх шийдвэрүүдийг эс зөвшөөрч, хүчингүй болгуулахаар захиргааны хэргийн шүүхэд нэхэмжлэл гаргасан, анхан шатны шүүх нэхэмжлэлийн шаардлагуудыг бүхэлд нь хангасан, давж заалдах шатны шүүхээс анхан шатны шүүхийн шийдвэрт өөрчлөлт оруулж, архитектур төлөвлөлтийн даалгаврыг хүчингүй болгосон шийдвэрт холбогдох нэхэмжлэлийн шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгосон байна. 

Нэхэмжлэгч “Наран трейд” ХХК-ийн өмгөөлөгч, хариуцагч Нийслэлийн иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурлын итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч нараас давж заалдах шатны шүүхийн магадлалыг эс зөвшөөрч хяналтын шатны шүүхэд гомдол гаргасныг Улсын дээд шүүхийн хяналтын шатны захиргааны хэргийн шүүх хуралдаанаар хэлэлцээд дараах үндэслэлээр шийдвэр, магадлалд өөрчлөлт оруулж шийдвэрлэв.

Соёлын өвийг хамгаалах тухай хуулийн 5 дугаар зүйлийн 5.1-д “Дараах соёлын биет өвийг өмчийн хэлбэр харгалзахгүйгээр түүх, соёлын үл хөдлөх дурсгалд хамааруулна” гэж, 22 дугаар зүйлийн 22.3-т “Энэ хуулийн 22.2-т зааснаас бусад соёлын биет өвийг өмчлөгч, эзэмшигчийн хүсэлтийг үндэслэн зохих шатны бүртгэл, мэдээллийн санд бүртгүүлж болно” гэж тус тус заасан.

Гэтэл нэхэмжлэгчээс соёлын өвд бүртгэсэн үндэслэлийн талаар болон шийдвэр гаргах ажиллагаанд өмчлөгч хуулийн этгээдийг оролцуулсан эсэх талаар маргасан. Энэ тохиолдолд шүүхээс уг үйл ажиллагааг нөхөн гүйцэтгэх боломжгүй. Иймд, "Туул" рестораны барилгыг түүх, соёлын үл хөдлөх дурсгалын жагсаалтад бүртгэсэн хэсгийг дахин шинэ акт гаргах хүртэл зургаан сарын хугацаагаар түдгэлзүүлж шийдвэрлэв. Түүнчлэн цаг хугацааны хувьд хожим гарсан ч дээрх маргаан бүхий акттай уялдаа холбоо бүхий архитектур төлөвлөлтийн даалгаврыг цуцалсан актыг мөн шинэ акт дахин гаргах хүртэл зургаан сарын хугацаагаар түдгэлзүүлж шийдвэрлэлээ.