Боловсрол Шинжлэх Ухааны Үйлдвэрчний Эвлэлийн Хороо БШУЯ, ГБХНХЯ хэлэлцээрийн ширээний ард сууж, тохиролцоонд хүрч багш нарын хугацаагүй ажил хаялтыг 24 цагийн дотор зогсоохоо зарласан.  Гэвч уг шийдвэрийг хууль бус хэлэлцээр гэж Монголын багш нарын үйлдвэрчний эвлэлийн хорооны гишүүд үзэж байна. 

Үндэслэлийг тодруулбал, 

1. Үйлдвэрчний эвлэлийн хууль дахь үндсэн зарчим

Монгол Улсын Үйлдвэрчний эвлэлийн тухай хууль (2021 оны шинэчилсэн найруулга) дараах гол заалтуудыг агуулдаг:

• 7.1. Үйлдвэрчний эвлэл нь гишүүдийнхээ хуулиар хамгаалагдсан эрх, хууль ёсны ашиг сонирхлыг төлөөлж, хамгаалах зорилготой.

• 12.1.1. Эвлэл нь гишүүдийнхээ өмнөөс коллектив (хамтын) хэлэлцээр хийхдээ гишүүдийнхээ саналыг авч, тэдний эрх ашигт нийцүүлэн хэлэлцээр хийх үүрэгтэй.

• 13.1.3. Үйлдвэрчний эвлэлийн удирдлага нь гишүүдийн итгэл, мандатад үндэслэн ажиллах бөгөөд “төлөөлөх эрхээ хэтрүүлэх” нь зөрчилд тооцогдоно.

Иймээс хэрвээ үйлдвэрчний эвлэл нь багш нарын олонхын дэмжээгүй, эсвэл санал асуулга, зөвшилцөлгүйгээр Засгийн газартай хугацаа хойшлуулах, бага дүнгээр тохиролцох хэлэлцээр хийсэн бол:

• Энэ нь гишүүдийн итгэл хүлээлгэсэн төлөөллийн хүрээнээс давсан үйлдэл болно.

• Хэлэлцээрийн хүчин төгөлдөр байдалд маргаан үүсэх үндэслэлтэй.

 2. Хөдөлмөрийн тухай хууль ба ажил хаялтын зохицуулалт

Хөдөлмөрийн тухай хууль (2021):

• 146.1.1–146.1.4 — Ажил хаялт нь “хамтын маргаан”-д хамаарах бөгөөд зөвхөн ажилчдын төлөөлөл, үйлдвэрчний эвлэлээс санаачилж болно.

• 147.2 — Хэрэв талууд хэлэлцээ хийх үед ажилчдын санал, зөвшөөрөлгүйгээр шийдвэр гаргавал энэ нь “хууль бус хэлэлцээр” гэж тооцогдоно.

• 147.4 — Хэрэв ажил олгогч буюу төрийн талтай нийлж ажил хаялтыг сулруулах, хойшлуулах хэлэлцээр хийсэн бол энэ нь ажилчдын эрхийг хязгаарласан үйлдэл гэж үзэх боломжтой.

3. Үндсэн хуулийн зарчим

Монгол Улсын Үндсэн хуулийн:

• 16.4 — “Хөдөлмөрийн нөхцөлийг сайжруулах, цалин хөлсөө хамгаалуулах зорилгоор эвлэлдэн нэгдэх эрхтэй.”

• 19.1 — Төр нь иргэдийн энэ эрхийг саадгүй хэрэгжүүлэх үүрэгтэй.

Үүнтэй нийцүүлбэл, эвлэл өөрөө гишүүдийн саналгүйгээр төрийн талд ашигтай тохиролцоо хийсэн бол, Үндсэн хуулийн энэ эрхийн хэрэгжилтэд саад учруулсан гэж үзэх үндэслэлтэй.

4. Хууль зөрчсөн тохиолдолд гарах үр дагавар

1. Гишүүд дотоод хяналт, шалгалт шаардах эрхтэй (хууль 22.3).

2. Үйлдвэрчний эвлэлийн удирдлагын хариуцлага — гишүүдийн хурлаар итгэл хураах, эсвэл эрх хязгаарлах шийдвэр гаргаж болно.

3. Шүүхэд маргаан гаргах боломж — Хөдөлмөрийн маргааны комисс, эсвэл захиргааны хэргийн шүүхэд “#хуульбусхэлэлцээр” хэмээн нэхэмжлэл гаргаж болно.

Иймд:

Хэрэв багш нарын ажил хаялтын 13 дахь хоногт үйлдвэрчний эвлэл гишүүдтэйгээ зөвшилцөлгүйгээр, цалингийн хэмжээ болон хугацааг бууруулсан хэлэлцээр хийсэн бол:

• Энэ нь Үйлдвэрчний эвлэлийн тухай хууль,

• Хөдөлмөрийн тухай хууль,

• мөн Үндсэн хуулийн 16.4, 19.1 зүйлүүдийг зөрчсөн байж болзошгүй.

• Ийм тохиолдолд багш нар эвлэлийн дотоод журмаар эсвэл шүүхийн журмаар хэлэлцээрийг хүчингүй болгуулах, төлөөлөгчдийг огцруулах эрхтэй хэмээв.