Жил бүрийн дөрөвдүгээр сарын 1-ний өдөр дэлхий даяар хүмүүс нэг нэгнээ хуурч, хөгжилдөж, инээд бэлэглэдэг уламжлалтай. Энэ өдрийг бид April Fools’ Day буюу Инээдмийн баяр хэмээн мэддэг.

Инээдмийн баярын үүсэл тодорхой биш ч судлаачид хэд хэдэн сонирхолтой таамаг дэвшүүлдэг. Хамгийн түгээмэл нь 16-р зуунд France улсад шинэ жилийг дөрөвдүгээр сарын 1-нд тэмдэглэдэг байсантай холбоотой гэдэг. Харин 1564 онд хаан Charles IX шинэ жилийн өдрийг нэгдүгээр сарын 1 болгон өөрчилсний дараа хуучин ёсоо баримталсан хүмүүсийг “тэнэгүүд” хэмээн шоолж, хуурамч бэлэг өгч эхэлснээр энэ баярын эхлэл тавигдсан гэх домог бий.

Мөн эртний Roman Empire-д тэмдэглэдэг байсан “Hilaria” хэмээх баяртай холбоотой гэх тайлбар ч байдаг. Энэ баяраар хүмүүс баг өмсөж, бие биеэ хуурч, эрх чөлөөтэй хөгжилддөг байжээ.

Өнөөдөр Инээдмийн баяр дэлхийн олон оронд өөр өөрийн онцлогтой тэмдэглэгддэг. Жишээлбэл, United Kingdom-д хүмүүс зөвхөн үдээс өмнө хуурч болно гэсэн бичигдээгүй дүрэмтэй бол Japan-д илүү зөөлөн, гэм хоргүй тоглоом шоглоом давамгайлдаг. Харин United States-д хэвлэл мэдээллийн хэрэгслүүд хүртэл хуурамч мэдээ тарааж, олон нийтийг “хуурч” хөгжөөдөг нь түгээмэл.

Сонирхолтой нь, томоохон байгууллагууд ч энэ өдөрт нэгддэг. Жишээ нь Google компани жил бүр хэрэглэгчдийг хөгжөөх зорилгоор санаатай “шинэ бүтээгдэхүүн” танилцуулдаг. Зарим нь үнэхээр итгэмээр, бүр хэрэгжих боломжтой мэт харагддаг нь хүмүүсийг гайхшруулдаг.

Гэвч сүүлийн жилүүдэд хэтрүүлсэн, худал мэдээлэл тараах нь сөрөг үр дагавартай байж болохыг анхааруулж, “ухаалаг хууралт” хийхийг уриалах болсон. Ялангуяа сошиал орчинд худал мэдээлэл бодит мэт тархах эрсдэл нэмэгдсэн нь энэ баярын утга агуулгыг бага зэрэг өөрчилж эхэлжээ.

Эцэст нь хэлэхэд, Инээдмийн баяр бол зүгээр нэг хууралт биш. Энэ бол хүмүүсийг инээлгэж, өдөр тутмын стрессийг багасгаж, харилцааг илүү ойртуулдаг соёлын нэгэн хэлбэр юм. Гагцхүү бусдыг гомдоохгүй, хор хөнөөлгүй, ухаалаг хошигнол хийх нь энэ өдрийн хамгийн чухал “дүрэм” билээ.